Permacultuur is… Uitzoemen

Permacultuur is… #33*: Uitzoemen, kijken naar het geheel…

Hieraan moest ik denken toen afgelopen week zich een prachtig nieuwsbericht verspreidde: ‘Uitsterven grote planteneters veroorzaakte enorme veranderingen in landschap. Het onderzoeksrapport waarvan dit een conclusie is, belicht bepaalde facetten van hoe landschap wordt gevormd door dieren (ook andere dieren dan mensen). In dit geval grote grazers. Héél grote grazers.

Moderne en paleo-ecologen werkten samen in een groep onderzoekers, onder leiding van het Instituut voor Ecologisch Onderzoek, NIOO-KNAW.

Mammuthus.jpg by Fun-Dan, Wikimedia

[Illustratie: Fun-Dan, Wikimedia]

Ik vind het echt mooi, en bemoedigend, om te zien dat je door zulke vakoverstijgende samenwerkingen een heel nieuw beeld van de wereld kunt vormen.

Dat vond ik ook zo geweldig aan het vertalen en bewerken van Mark Shepards Herstellende landbouw, wat ik samen met Maranke Spoor mocht doen (omdat Maranke dit boek desgevraagd had uitgekozen om in ons taalgebied uit te geven bij uitgeverij Jan van Arkel & ClubGroen). Mark Shepard, een boer in Wisconsin (Noord-Amerika), is ecoloog en ingenieur. In een uitgekiend landschap, meebewegend met hoe de natuur ter plaatse gebeurt, laten ze op Shepards boerderij verschillende soorten dieren om beurten grazen en scharrelen tussen, of onder, allerlei fruit en noten. Denk aan Joel Salatins systeem maar dan in een savanne-achtig, halfopen landschap, met behalve weiland ook een aantal ruime stroken voor eenjarige groentes en granen.

De dieren kunnen hun soorteigen gedrag veel meer uitoefenen dan je misschien voor mogelijk had gehouden op een boerderij. Samen met de boer zorgen ze voor opbouw van bodemvruchtbaarheid. De bodem waarop wij leven, waarvan wij en andere dieren voedsel betrekken, is mede gevormd in de tijden waarin er zulke enorme herbivoren leefden.

Ik weet nog dat ik een keer nazocht hoelang die grote planteneters hier hebben geleefd, en dat ik toen even koffie moest gaan drinken om bij te komen van mijn uitzoem-verbazing.

Op pagina 76 (in onze Nederlandse vertaling) schrijft Shepard: “Tussen de vele levende verbindingen waren er vast ook kevers die de mest van mastodonten en neushoorns gebruikten als voedsel voor hun nesten. (…) Precies deze diversiteit, deze verwevenheid en deze toewijding aan het verbeteren van de gezondheid van het systeem missen we in het tegenwoordige landschap van eenjarige landbouw. Precies deze componenten moeten we herbouwen. De missie van herstellende landbouw is om daarvoor te zorgen en gezonde, intacte, diverse, opbouwende ecosystemen te maken die voorzien in voedsel, brandstoffen, medicijnen en bouwmaterialen – voor de mensheid en voor alle andere bewoners van de aarde.”

Herstellende_landbouw_webEn het halfopen landschap, gelaagd als een voedselbos met weiland, is meteen ook het meest efficiënte, veelgelaagde zonnepaneel dat je kunt aanplanten. Veel fotosynthese, veel koolstof uit de atmosfeer weer opgeslagen in de bodem. Zo zien we hoe de boer, de ecoloog en de ingenieur in Shepard komen tot een uitgezoemde kruisbestuiving, met een morele grondslag. Hiervoor is permacultuur als ontwerpsysteem bedoeld. Zo kun je met uitzoemen tot heel nieuwe ideeën komen, die stroken met de ecologische realiteit. (Het woord ‘ecologische’ voelt hier als een pleonasme, als ‘witte sneeuw’, omdat er een desbetreffende passage in me komt bovendrijven uit Maranke Spoors eboek Permacultuur, Wat is dat?!.) Uitzoemen kan met andere uitzoemende specialisten samen (je hoeft niet alles te kunnen of overal wat van te weten) en door zelf naast je mogelijke specialisme(n) ook permacultuur te studeren.

Vind je het leuk om Herstellende landbouw boek in te zien? Twee stukken staan online, die staan op de volgende pagina, waar je ook een synopsis en inhoudsopgave aantreft, en informatie hoe je het, als je wilt, kunt bestellen bij ons, als vertalers-bewerkers: PermacultuurOnderwijs.nl (dat is een directe link).

Bronnen

*) Over deze reeks ‘Permacultuur Is…’

Uitleggen wat liefde is in één zin? Dat gaat niet. Wellicht dat daarom ooit de reeks ‘Liefde is’ in het leven geroepen is. Uitleggen wat permacultuur is in één zin is ook heel lastig. Daarom is de reeks ‘Permacultuur is’! Deze verschijnt sinds maart 2014 via diverse media zoals Facebook, Twitter en LinkedIn. Ben je geïnteresseerd in andere Permacultuur Is…jes uit deze reeks? Hier staan er een paar: PermacultuurOnderwijs.nl (dat is een directe link).

Water, indianen en het internet

Heb je in de nazomer ook af en toe gedacht… En nou kan-ie wel weer met die regen? Een collega-tuinier op onze volkstuin-vereniging merkte op dat het zestig uur achter mekaar door had geregend! Je kent de consequenties in stedelijke omgevingen: de riolen kunnen de hoeveelheden, vooral bij hoosbuien inderdaad, amper aan. Als ze overstromen komt er ongezuiverd rioolwater in het grondwater. In een laaggelegen wijk van Amsterdam is daarom deze wadi aangelegd, die het water tijdelijk kan bufferen.

Wadi in Amsterdam Watergraafsmeer, parrallel aan de Middenweg en de Anfieldroad. En hier staat een filmpje: https://Climatescan.nl/projects/7/detail – waarvoor dank, alsook voor de foto’s, aan Waternet. Zie ook Amsterdam Rainproof, met onder meer een project waarin Amsterdammers zich konden aanmelden als ze in hun buurt een ‘postzegelpark’ wilden aanleggen.

Er zijn ook steden waar er geen riool is. Nu er veel mensen naar steden verhuizen, zoals Mumbai en Mexico-stad, vraagt dat om nieuwe oplossingen. In zulke steden komen nieuwe nederzettingen van mensen die zeer dicht op elkaar wonen. Ik werd vorige herfst, in het kader van een uitwisselingsprogramma voor pioniers, gevraagd mee te werken aan een project hieromtrent, bij BioPolus. Nu is BioPolus een bedrijf dat zijn wortels heeft in waterzuivering. Terwijl in onze permacultuur-ontwerp-opleidingen een van de basisvragen bij water is: Wat stop je erin?

Inderdaad geen poep dus, als het niet hoeft. Mijn tijdelijke collega’s (uit Finland en Spanje) vonden het helemaal logisch om toiletten te adviseren waar urine en droge uitwerpselen gescheiden blijven. Het bedrijf dat ons had uitgenodigd, leek echter verder te gaan met de ‘klassieke’ manier om eerst poep in het water te stoppen.

Hiervoor werd als argument een onderzoek aangehaald dat in een Japanse gevangenis is uitgevoerd. Uit dit onderzoek bleek dat als er veel water werd rondgepompt in de leefomgeving van de gevangenen, ze niet met elkaar gingen vechten. Zeker zal kabbelend en bruisend water op veel mensen een geruststellende invloed hebben, en mensen uit bepaalde culturen krijgen er een hygiënisch gevoel van als ze een toilet doorspoelen. Maar er zijn ook mensen die zich proper voelen als ze zaagsel op hun poep gooien in een composttoilet. Informatie uit de ene situatie kun je niet altijd generaliseren om in een andere situatie toe te passen.

Recentelijk werd BioPolus uitgenodigd in Eindhoven om mee te kijken naar de rioolwaterzuivering van deze stad waar er al poep in het water zit.

Wat mij tijdens mijn maand bij BioPolus opviel, is hoeveel informatie er op het internet rondgaat over de nieuwe hyperstedelijke omgevingen (vaak krottenwijken genoemd) die aangeeft dat het efficiënt is om in de stad te wonen en dat mensen zich er gelukkiger voelen. De toepasbaarheid van zulke welvaarts-indexen is echter per situatie heel verschillend. Zo kan de Wereldgezondheidsorganisatie met de beste bedoelingen de strijd aangaan met ‘open defecation’ (zeg maar wildpoepen), maar het risico is dat culturen die ándere slimme oplossingen, of in hun situatie slimmere oplossingen hebben dan een toilet zoals het onze, hierdoor als ‘minder ontwikkeld’ kunnen worden gezien. Of dat de ‘landgrab’ (landjepik) die op grote schaal plaatsvindt van Mongolië tot Indonesië, onbedoeld wordt vergoeilijkt met deze veronderstelling dat in een stad wonen per definitie goed voor je is.

PICT1136

Bovendien wordt er soms dubbel verdiend aan het scheppen van problemen: eerst verdient een fonds aan het kappen van een indianenbos voor grootschalige landbouw, en vervolgens moet die grootschalige landbouw worden ‘geïntensiveerd’ om de indianen, die nu tegen wil en dank in een stad wonen, te ‘voeden’. (Je herinnert je misschien een schokkende uitzending van Nieuwsuur van eind 2013, over Guarani-indianen in Brazilië en de suikerfabrikant Bunge.)

Het ontwerp-systeem permacultuur kunnen we gebruiken om naar het hele plaatje te kijken. En de morele vuistregels Zorg voor de aarde, Zorg voor de mens en Eerlijk delen zijn daarbij de middelen om een evenwicht te vinden.

Alleen naar de stad kijken of alleen naar het platteland leek mij niet wenselijk in dit ontwerp; daarom zie je op de volgende illustratie hoe urine lokaal wordt gebruikt voor in verticale stadslandbouw (waterrijke voeding met veel mineralen), terwijl het droge deel, de faeces, met cargobikes naar grotere composterings-installaties buiten het stedelijke gebied wordt gebracht. Daar zijn namelijk ook de boerderijen waar het koolhydraatrijke basisvoedsel (staple foods) vandaan komt in de vorm van granen, vlees en noten. Zo sluit je een stukje van de kringloop regionaal en een stukje lokaal in de wijk.

P1120372_phatch

In bovenstaande illustratie zie je de gele en de bruine pijlen (ureum respectievelijk dry). De droge mensenmest, gemengd met koolstofrijk materiaal, wordt in karton met cargobikes naar regionale composterings-installaties vervoerd op weg naar de boerderijen.

Het onderzoeksverslag van ons tijdelijke team in het Watermall-project bij BioPolus zijn hier grotendeels te zien – een van de voorwaarden van het Climate-KIC-project was dat de restultaten beschikbaar zijn voor iedereen.

Permacultuur in je moestuin

Met veel plezier heb ik dit boek vertaald en bewerkt, samen met Maranke Spoor. Een prachtig boek waarmee je permacultuur kunt inzetten in je moestuin, buurtmoestuin, stadse voor- en achtertuin, en op terrassen. Permacultuur in je moestuin is de vertaling van The Vegetable Gardener’s Guide to Permaculture: Creating an edible ecosystem, van Christopher Shein en Julie Thompson (2013).

Er komen heel veel verschillende planten aan bod, van fruitbomen en -struiken tot kruiden. De systematiek van permacultuur wordt uitgelegd aan de hand van duidelijke schetsontwerpen. Ook het hoofdstuk over het winnen en bewaren van zaden komt als geroepen, want Christopher Shein heeft hier veel ervaring mee. Een fleurig geïllustreerd studieboek voor de moestuin!

Permacultuur in je moestuin

Inzien, bestellen?

U kunt het boek inzien op de webpagina van PermacultuurOnderwijs.nl (directe link).

Permacultuur in je moestuin is niet alleen in de boekhandel te koop, maar ook rechtstreeks bij de vertalers/bewerkers van Stichting Permacultuur Onderwijs … Of bij de uitgever, via ClubGroen.nl. Rechtstreeks kopen betekent ietsje extra steun aan de kleine bedrijven die ervoor zorgen dat dit nuttige werk wordt gedaan. Dank u wel!

U bestelt het boek bij Stichting Permacultuur Onderwijs door €24,95 euro + €3,95 [verzendkosten binnen Nederland] = €28,90 over te maken op rek.nr. NL58 RABO 0347 3714 34 t.n.v. Stichting Permacultuur Onderwijs, te Utrecht (nadere gegevens). Vergeet u niet uw adres achter te laten via een mailtje naar ln.sjiwrednOruutlucamrePnull@nekeoB … Met uw aankoop steunt u het werk van Stichting Permacultuur Onderwijs. U krijgt van ons bij het boek een gratis zakje verrassingszaad.

Zomerpuzzel

Voor de seizoenstips van Stichting Permacultuur Onderwijs heb ik een zomerpuzzel gemaakt. Deze kun je hier downloaden (klik op het plaatje). Tot eind augustus kun je je oplossing insturen als je mocht willen gaan voor een prijs. Veel plezier! En groeten van Lucas

Zomerpuzzel velden tekst

Water-project bij BioPolus

Dit is een onderzoeksrapport nadat we met drie mensen een maand aan een project hebben gewerkt. Je leest de achtergrond op deze andere pagina, die ik later heb geschreven. Hier volgt dus het onderzoeksverslag voor de mensen die met dit project zouden verdergaan. (Het project is volgens mij eerder bedoeld als visitekaartje van het bedrijf om te laten zien wat ze allemaal mogelijk achten, dan dat ze het daadwerkelijk willen uitvoeren.)

thank you for READing ME!

Hi, this is a guide on how to read & use the research material that was collected by the Climate-KIC – Pioneers into practice group by Jason, Mar and Lucas in October 2014 with help from András and Saurabh from BIOPOLUS for

 

the WATERMALL project

INTRODUCTION

HOW TO USE THIS GUIDE

> GOOGLE DRIVE FOLDER (and links that look like it) will take you to our Google drive documents.

In case this document is printed find it here: http://tinyurl.com/m2uco4s

Other hyperlinks can be found  in the  LINKS AND REFERENCES section

WHAT IS A WATERMALL (IN OUR MIND)

A Watermall is a multifunctional spot designed for resource recycling in high density urban areas, especially slums, where there is no sewage system underground. Its main functions are sanitation services, providing drinking water, grey water recycling, black water treatment (if black water is created), rainwater storage, food production, biogas / electricity production, and more services and functions that strengthen each other in the real life context.

CASE STUDIES – WHAT ARE SLUMS LIKE

 

Screen Shot 2014-10-22 at 13.10.18.png

 

Where would a watermall be a good investment for BioPolus’ partners and for the possible users? We wanted to find which social and techno factors are most important for making this decision. We did three case studies on slums. We chose slums on which you can quite easily find information on the web, because our project had a limited time (we could not travel around to other continents and do the actual real-life investigations). The slums we studied have been in place for some or even many decades. In many other cases however there will be little information on the world wide web.

On the slums we studied, the information was sometimes very biased because the source of the information can have high interest (e.g. ngo’s may want to have projects for ‘poor people’, municipalities may want to sell land in the real estate marketplace).

The slums we studied are Kibera (Nairobi), Morro do Alemão (Rio de Janeiro) and Dharavi (Mumbai). Our findings are in  >PARAMETERS WM, including the sources. The sheet contains our first big list of social and technological parameters. They can be sorted by category and/or subcategory.

 

WORKHOPS

SOCIAL PARAMETERS -WS1

Social parameters are things that would affect the adoption/operation/management or other factors related to the Watermall, for instance – what are the current social norms associated with water usage?  How important is hygiene or sanitation and what would happen if that is disrupted?

design factors 2.png

Community Function map.png

Should the Watermall provide a library or not?  Above are some diagrams depicting community functions and associated design and implementation factors that may be important to consider during planning and implementation phases.

Our feeling is that it would be the most sensible if Watermall were to offer water-related services first (washing bikes/rickshaws or carpet cleaning) and then see what social services are important but missing in those communities to increase value to the community (schools, clinics, etc.).

 

TECHNICAL PARAMETERS – WS1

See >PARAMETERS WM The listed technical parameters including data from 3 case study slums.

pub

Above is a Flow diagram of inputs, processes and outputs that we determined to be of significance for modelling the basic elements of the water mall to get an idea of scale + footprint.

A detailed spreadsheet with the main technical parameters can be found in the document >MASSFLOW WM. The document includes step-by-step instructions detailing how the spreadsheet can be modified and used.

BUSINESS MODEL CANVAS – WS2

With Saurabh Saraf we did a workshop on selling points to communicate to business partners. As Saurabh was rewriting a brochure for possible partners. And to further develop the Watermall business model. Saurabh suggested this scheme to work with. www.businessmodelgeneration.com/canvas/bmc

We did this in 3 shifts, as you see >HERE. One is to analyse ngo’s and impact investors as a client/partner, one is to analyse residents of the townships as partners/clients, and one is to analyse the (municipal) government as a partner/client.

DIMENSIONS + MAIN INPUTS AND OUTPUTS

See excell >MASSFLOW WM. for a more detailed look at the model.

Also see presentation >WATERMALL PRESENTATION

 

Screen Shot 2014-10-22 at 13.11.59.png

Screen Shot 2014-10-22 at 13.12.07.png

Things we did not count in the surface area: administrative space, toolshed, grey water to fresh water treatment facility, biogas storage and compressor

watermall model colors copy3.png

A  basic model showering the footprint of the different facilities / modules. Heights are generally 3 and 5 meters per layer. Though it should be noted that this is a minimum calculated footprint size and a real structure would be at least 20-30% larger since we didn’t account for corridors and space for accessing the facilities. So for instance a toilet block of 900m2 is counted as 90 toilets side by side which is not possible in real life. Little people populate the image for scale.

watermall model basic 2 top down copy2.png

Here is a top down view of the facility (same as in the introduction) with a layered view to decrease the footprint of the Watermall (around 120 x 100 m) .

watermall model basic 2 side copy2.png

SketchUp version of the watermall, the idea was mostly to get an idea of the scale of the facility based on our limited and rough calculations.

WATERMALL WATER NEEDS

See excell >MASSFLOW WM. for a more detailed look at the model.  To construct the sankey diagram you can use the online tool SankeyMATIC and this diagram flows.

Above there is a diagram of the water use (in m3) and the reuse loops (assuming the use of dry toilets and excluding irrigation). ‘Blackish’ and ‘grey’ water may be treated afterwards to obtain again clean water. If we assume that greywater is recycled 3 times a day, greywater volume will drop from 3.691 m3 a day to 1.230 m3, however water losses of clean water (1.659 m3) must be accounted for as ‘new’ clean water inputs in the water balance.

SEED MIXES FOR AEROPONICS

 

Lucas was asked to suggest combinations of plants to use in an aeroponics system. András told Sára is looking into micro greens and baby leafs.

(Microgreens = you harvest sprouts, like alfalfa; baby leaves = you harvest very young salad plants and herbs, like cress.)

Sára’s goal is to sow a mixture of seeds, the plants grow up equally fast, and you harvest them as a mix that can be used together for preparing meals (e.g. the plants have to taste good, in a certain balance).

My (Lucas) background is gardening in soil. I have estimated the growth rate of a series of plants from my experience with these plants growing in gardens, market gardens and in ‘the wild’.

The plants are put in five categories, from fast growing (fastmix) to slower and slowest. Next step would be to make useful combinations within each category.

 I started with baby leafs. I got to work one day on this. I did not start the microgreens (other sheet in this document).

I have not only taken the plants that are now already popular in hydroponics, but also made suggestions for plants I think could be useful for health, quick biomass and taste/usefulness in the kitchen. This you will see in the column ‘Popular already? <yes/?/no>’.

 The plants are in this file: 20141014 plants aeroponics lucas

PRESENTATION

see presentation PRESENTATION WM

In the Watermall mass/flow calculations we have not used flushing toilets. Once we saw how many nutrients we had to deal with (in food production) we decided to only take the nutrients from urine. We separate the urine and the dry faeces using dry toilets. In this way, we don’t create the problem of black water, which is more difficult for the artificial reef (or Biopolus name) to handle. Grey water is easier and faster to recycle and so it reduces the required size of water storage.

 For faeces there are then two practical options, biogas production or direct composting on site or off site depending on the available footprint. Biogas production could be very viable and allow large amounts of  water and energy to the local community. Basic calculations were very promising. It may be more efficient if ‘dry’ poo is fermented elsewhere and the compost to be sold to farms (slide 23 in the presentation).

 In the ‘WATERMALL presentation’ you will see what influences the dimensions of the infrastructure (presentation slide 18). This is a raw picture of what you can get as inputs and outputs.

SUMMARY

SUMMARY

VALUE

DIMENSIONS

FOOD PRODUCTION

21948

m2 (5 layers, double yield)

FOOD PRODUCTION

1.40

kg/month Spinach per person

ENERGY production

10

kWh/person/day

ENERGY production

1,523

MWh/day

DAILY ENERGY USAGE

84

MWh/day

DAILY ENERGY EXPORT

1439

MWh/day

DAILY WATER USAGE

5565

M3/DAY

DAILY WATER OUTPUT/LOSS

1694

M3/DAY

See previous sections and tables for more information.

TODO

Find more info on slums in S.E. Asia – especially newer slums.

Find out about recycling techniques and technologies in urban slums

Find out about tribal sizes in slum populations (family groups, castes, etc)

LINKS & REFERENCES

Links to source material can be found in each documents own LINKS section.

 

> GOOGLE DRIVE FOLDER

https://drive.google.com/open?id=0B_xuCypEskSlM2IzVVNQTUZLN28&authuser=0

 

> TOILET OPTIONS

https://drive.google.com/open?id=0B9CACfLw6bizd1hjN3kwdld5em8&authuser=0

 

> SLUM PROFILES (Rio, Nairobi and Mumbai so far)

https://drive.google.com/open?id=0B9CACfLw6bizRUhMUFBiNkw4eDA&authuser=0 (please contact to ask a share)

 

> PARAMETERS WM

PARAMETERS WM_20141003

> MASSFLOW WM

MASSFLOW WM

> WS1 – SOCIAL AND TECHNICAL PARAMETERS

https://drive.google.com/folderview?id=0B9CACfLw6bizMWJ4eDZ2YldSa0U&usp=sharing (please contact to ask a share)

 

> WS2 – BUSINESS MODEL CANVAS

https://drive.google.com/open?id=0B02lQOIy5erYRFJBdWlYUG5XUlk&authuser=0 (please contact to ask a share)

 

> WATERMALL PRESENTATION

PRESENTATION WM

 

> PLANTS IN AEROPONICS

20141014 plants aeroponics lucas